- දේවත්වය පිළිබඳ පුරුෂ මූලික දෘෂ්ටියකට හිමිකම් කිව හැක්කේ වසර 5000ක පමණ ඉතිහාසයකට පමණි.
- ආබ්රහම් යෙහෝවාගේ අනාගතවක්තෘවරයෙකු ලෙස සේවය කිරීමට වසර දහස් ගණනකට පෙර, අවම වශයෙන් ක්රි.පූ. 7000දී ස්ත්රී දෙවඟනන් හට නමස්කාර කරන ලද අතර සමහරක් පවසන්නේ ක්රි.පූ. 30,000 තරම් ඈත කාලය දක්වා දිව යන බවයි.
ඔබ සාමාන්ය දේව මෙහෙයන් වලට ගොස් හැදී වැඩී ඇත්නම්, ඔබ "ඔහු" හෝ "පියාණන්" ලෙස හඳුන්වනු ලබන දෙවියෙකුට යාඥා කර ඇත. නමුත් ඔබ කවදා හෝ කල්පනා කර තිබෙනවද, දෙවියන්ව සැමවිටම පුරුෂ රූපයක් ලෙස නිරූපණය කරන්නේ ඇයි කියලා? ආගමික නායකත්වය මෙතරම් කාලයක් පිරිමි සමාජයක් වූ අතර, කාන්තාවන් සදාකාලිකව සෙවණැලි තුළට පළවා පහත් කර ඇති බවක් පෙනෙන්නට ඇත්තේ ඇයිද කියලා ඔබට හිතෙන්නේ නැද්ද?
නමුත් ඉතිහාසය දෙස බලනකොට ඒක හැමවිටම එහෙම වෙලා නැති බව පෙනී යනවා. අප දන්නා පැරණිතම ලේඛන දක්වා දිවෙන ස්ත්රී ආගමික දෙවිවරුන්, දේවතාවියන් සහ නායකයින්ගේ දිගු උරුමයක් ඇත. සෑම බහුදේවවාදී ආගමකම පාහේ ඓතිහාසික වශයෙන් වසන් වී ඇති නමුත් වැදගත් භූමිකාවන් ඉටු කළ කාන්තා දෙවඟනන් සිටියහ.
ශක්තිය තිබියදීත්, පැරණි දේවතාවියන්ට පවා සමාන අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීම සඳහා අමතර අඩියක් යාමට සිදු වූ බව පෙනේ. විවිධ ආගම් පුරා, ශක්තිය සහ ස්වාධීනත්වය ලබා ගැනීම සඳහා අරගල කළ දේවතාවියන් පිළිබඳ කථා තිබේ. මේ පිළිබඳව අප විවිධ ජන පුරාවෘතයන් ඔස්සේ විමසා බලමු.
මෙසපොතේමියාවේ දේවතාවියන්: ඉන්නානා
 |
| ඉන්නානා |
මානව ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ අප සතුව ඇති පැරණිතම වාර්තා පැමිණෙන්නේ ක්රිස්තු පූර්ව 5 සිට 3 වැනි සහස්රයේ පමණ කාලය තුළ පැවති මෙසපොතේමියානු ශිෂ්ටාචාරයක් වන සුමර් වෙතින් ය. එදා සිට අප සතුව ඇති වාර්තාවලට අනුව, සුමේරියානුවන් අතිශයින් ආගමික වූ අතර ග්රීක පුරාණ කතා වලට ප්රතිවිරුද්ධව සිටි දෙවි දේවතාවුන්ගෙන් යුත් සර්වදේව මණ්ඩලයක් විය. ඔවුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරයේ, සමාජ සාධාරණත්වයේ සහ අනාවැකියේ දේවතාවිය වන නන්ෂේ වැනි ප්රධාන කාන්තා දෙවිවරුන් කිහිප දෙනෙකු ප්රමුඛ විය.
එම කාලයේ සිට වඩාත් ප්රසිද්ධ දේවතාවියන්ගෙන් එකක් වන්නේ ඉන්නානා (හෝ ඉෂ්තාර්), කාමුකත්වය, ආදරය, සශ්රීකත්වය, ධෛර්යය සහ යුද්ධය මූර්තිමත් කළ පුළුල් ලෙස ගෞරවනීය දේවතාවිය යි. සිත්ගන්නා කරුණ නම්, ඇය කාමුකත්වය සමඟ සම්බන්ධ වී සිටියද, ඇය කිසි විටෙකත් ආගමික විවාහයට හෝ මාතෘත්වයට සම්බන්ධ නොවීමයි. ඉන්නානා ඇගේ වැන්දඹු සොයුරිය එරෙෂ්කිගල් බේරා ගැනීමට පාතාල ලෝකයට ගිය ගමනේ කතාව පවසන සුප්රසිද්ධ කාව්ය “ද ඩිසන්ට් ඔෆ් ඉනානා” ඇතුළු බොහෝ මෙසපොතේමියානු මිථ්යාවන්හි පෙනී සිටී.
බැබිලෝනියානු ශිෂ්ටාචාරයේ නැගීමේදී - විශේෂයෙන් ක්රි.පූ. 1792 දී ආරම්භ වූ අමෝරයිට් රජු හම්මුරාබිගේ පාලන සමයේදී - පිරිමි දෙවිවරුන්ට කැප වූ නමස්කාරය නිසා දේවතාවියනව් වන්දනා කිරීම වඩ වඩාත් අප්රසිද්ධ විය.
මුල් සෙමිටික් සම්ප්රදායේ දෙවඟනන්: අෂේරා
 |
| අෂේරා |
අෂේරා මුල් සෙමිටික් ග්රන්ථවල පෙනී සිටින අතර එහි ඇය සුමේරියානු දෙවියා වූ අනුගේත්, පසුව යුදෙව් ඇදහිල්ලේ ඒකදේවවාදී දෙවියන් බවට පත් වූ යෙහෝවාගේ භාර්යාව ලෙසත් හඳුනාගෙන ඇත. අෂේරා දෙවඟන කිසි දිනක නමස්කාර කර තිබේද යන්න පිළිබඳව යම් විවාදයක් පවතින අතර, සමහර පුරාවිද්යාඥයන් සිතන්නේ මෙම නම තනිකරම වස්තුවකට යොමු වන බවයි - නමුත් බොහෝ අය විශ්වාස කරන්නේ අෂේරා සැබෑ බවත්, සමහර විට මෙසපොතේමියානු දේවතාවිය වන ඉෂ්තාර්ගේ නැවත අර්ථකථනයක් විය හැකි බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, පැරණි සෙමිටික් සම්ප්රදායේ කාන්තාවන් විශේෂිත, කාන්තා කේන්ද්රීය ලබ්ධියක නමස්කාර කළ බවට සාක්ෂි තිබේ.
යුදෙව් ආගම ඒකදේවවාදී ඇදහිල්ලක් බවට පත් වූ පසුව සහ හෙබ්රෙව් බයිබලය (ස්ත්රී පුරුෂ සමාජභාවය පිළිබඳ අසමානතාවයෙන් පිරී ඇති) ආගමේ ප්රධාන පාඨය බවට පත්වීමෙන් පසුව පවා, එම කාලවලදී සමහර විට යුදෙව් මාතෘභූමිය විසින් නමස්කාර කරනු ලැබ ඇත. තහනම් කිරීමෙන් පසුව පවා මාතෘ මූලික මුර්ති වලට පුද පූජාවන් දැක්වූ කාන්තාවන් පිළිබඳ කථා පවා බයිබලයේ පැරණි ගිවිසුමේ අඩංගු වන අතර බොහෝ විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම කාන්තාවන් අෂේරා වන්දනාවේ උරුමය ජීවමානව තබා ගත් බවයි.
අෂේරා උත්තරීතර මව් දේවතාවිය විය. අෂේරා හොඳ නරක සියල්ලටම ජීවය දුන්නාය. දෙවිවරුන්ගේ මව ලෙස, ඇය සෑම කෙනෙකුටම ඔහුගේ (හෝ ඇයගේ) චරිතය අනුව වගකීම් පැවරුවාය.
පුරාණ ඊජිප්තුවේ දේවතාවියන්: ඉසිස්
 |
| ඉසිස් |
පුරාණ ඊජිප්තුව ප්රසිද්ධ කාන්තාවන් විශාල සංඛ්යාවක් බිහි කළ අතර, ඇත්ත වශයෙන්ම, ශිෂ්ටාචාරයේ ආගම්වල බොහෝ කාන්තා දේවතාවියන් ද ඇතුළත් විය. ඒ අතරින් ඉසිස් වැදගත් දෙවඟනක් වේ. ඉසිස් පිළිබඳ පළමු සඳහන පිරමීඩ පාඨවල දක්නට ලැබේ, ඒවා ඊජිප්තු රජවරුන්ට සහ රැජිනන්ට මරණින් මතු ජීවිතයට යාමට උපකාර කිරීම සඳහා වූ ඊජිප්තු යාඥා සහ මන්ත්ර එකතුවකි. ඉසිස් ඔසිරිස්ගේ බිරිඳ සහ හෝරස්ගේ මව වූ අතර, ඇය මුලින් තම සැමියාට ද්විතියික චරිතයක් ලෙස පෙනී සිටියාය. උපත සහ මරණය යන දෙකටම සම්බන්ධ ඇය රජවරුන් සුවපත් කිරීම සහ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වගකිව යුතු අතර, ඇය පළමු මමිය නිර්මාණය කළාය. ඊට අමතරව, මරණයට පත් වූ තම සැමියාගේ කොටස් ලොව පුරා විසිරී ගිය පසු ඔහුගේ සිරුරේ කොටස් එකට එකතු කිරීමේ වගකීම ඇය සතු විය.
ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා, ඉසිස්ගේ ඇදහිල්ල කෙතරම් බලයෙන් වර්ධනය වූවාද යත්, දෛවය පාලනය කිරීමේ හැකියාව ඇති ඇය විශ්වයේ රැජින බව ඇගේ අනුගාමිකයන් විශ්වාස කිරීමට පටන් ගත්හ. සෑම වසරකම නයිල් ගඟේ සිදුවන ගංවතුරට ඇය වගකිව යුතු බව ඔවුහු විශ්වාස කළහ. ඇය කාන්තාවන්ගේ ආරක්ෂකයා ලෙස ප්රසිද්ධියට පත් වූවාය, දරු ප්රසූතියේදී කාන්තාවන්ට උපකාර කළ හැකි සහ අවශ්යතාවලදී ආශ්වාදයක් ලබා දිය හැකි සුව කරන්නියකි.
වෙනත් බොහෝ පුරාණ දෙවිවරුන් හා දේවතාවියන් මෙන්, අයිසිස්ගේ බලපෑම කාලය පුරා පැවති අතර අනෙකුත් ආගම් කෙරෙහි බලපෑවේය. ඇතැමුන් විශ්වාස කරන්නේ ඇගේ පුත් හෝරස්ට කිරි දෙන රූප මුල් කතෝලික කලාකරුවන්ට ආභාසයක් ලබා දී ඇති අතර ඒ අනුව ඔවුන් ජේසුස් සමඟ කන්යා මරිය තුමියගේ රූප පින්තාරු කළ බවයි.